Ορθοπαιδική ή Ορθοπεδική; Τι ισχύει τελικά;

Ορθοπαιδική” ή “Ορθοπεδική” είναι η ειδικότητα που μελετά και θεραπεύει τις παθήσεις και τραυματικές κακώσεις του μυοσκελετικού συστήματος.

Εντούτοις, ένα μεγάλο ερώτημα υπάρχει ακόμα και σήμερα. Ορθοπαιδική ή Ορθοπεδική;

Εδώ και πολλά χρόνια υπήρξε (κάποιες φορές ακόμα και σήμερα) μια μικρή “διαμάχη” σχετικά με τη σωστή ορθογραφία και την ετυμολογική ανάλυση της λέξης Ορθοπαιδική ή αλλιώς Ορθοπεδική. Αποτέλεσμα του οποίου είναι η χρήση της έννοιας από κάποιους (η πλειοψηφία) ως “Ορθοπαιδικός” και από άλλους ως “Ορθοπεδικός”. Μια μικρή έρευνα στο διαδίκτυο θα σας πείσει…

Μπορεί να λεχθεί πως το θέμα είναι καθαρά ιστορικό.

Όπως έχει γράψει ο καθηγητής και ακαδημαϊκός Παναγιώτης Συμεωνίδης: “Η απόφαση της Ελληνικής Εταιρείας Χειρουργικής Ορθοπαιδικής και Τραυματολογίας (ΕΕΧΟΤ) να χρησιμοποιείται το όνομα “Ορθοπαιδική” με “αι” δε σημαίνει αλλαγή ονόματος, αλλά επαναφορά του ονόματος στις ιστορικές του ρίζες.”

Ολόκληρη η επιστολή του καθηγητή Ορθοπαιδικής κ. Συμεωνίδη επισυνάπτεται όπως ακριβώς διατυπώθηκε από τον ίδιο:

Ορθοπαιδικός ή Ορθοπεδικός
Καθ. Ορθοπαιδικής
Π. Συμεωνίδης

“Το όνοµα Ορθοπαιδική εµφανίσθηκε για πρώτη φορά στη διεθνή βιβλιογραφία το 1741. Το σχηµάτισε ο Γάλλος ιατρός Nicolas Andry (1658- 1742), καθηγητής στο Πανεπιστήµιο των Παρισίων. Προήλθε από τις ελληνικές λέξεις “Ορθός” και “Παιδίον” (ίσιο παιδί) και το παρουσίασε στο βιβλίο. Του “Traite d ‘orthop e die ou l΄art de prevenir et corriger dans les enfants les difformites du corps” “Πραγµατεία περί ορθοπαιδικής ή τέχνη της προλήψεως και διορθώσεως των σωµατικών δυσπλασιών (ή παραµορφώσεων) στα παιδιά“. Η ακριβής αναφορά στο βιβλίο αυτό έχει ως εξής: “Quant au titre en question , Orthopedie, je l΄ai form e de deux mots grecs a΄savoir d΄Orthos, qui verit dire Droix, et paidion, qui signifie Εnfant”. Το όνοµα αυτό έγινε αποδεκτό προοδευτικά από όλα σχεδόν τα κράτη και σιγά σιγά επεκτάθηκε και στους ενήλικες.

Η Αµερικανική Ακαδηµία Ορθοπαιδικών Χειρουργών (AAOS), η µεγαλύτερη στον κόσµο, πέραν της αποδοχής του ονόµατος Ορθοπαιδική, τοποθέτησε στο κέντρο του εµβλήµατός της τις λέξεις “Ορθόν Παιδίον” µε ελληνικούς χαρακτήρες. Το έµβληµα αποτυπώνεται στο εξώφυλλο εκατοντάδων βιβλίων ή εντύπων που εκδίδει αλλά και στις τεράστιες αφίσες που εκθέτει στα συνέδριά της.

Ορθοπαιδική ή Ορθοπεδική
Έμβλημα της Αερικάνικης Ακαδημίας Ορθοπαιδικών Χειρουργών (AAOS)

Στην Ελλάδα το όνοµα Ορθοπαιδική βρέθηκε να γράφεται µε ε από το “Ορθός” και “Πέδη” (τροχοπέδη) αλλάζοντας την ιστορική του ετυµολογία και προέλευση. Πουθενά δεν αναφέρεται πότε, πώς και από ποιους έγινε αυτή η αλλαγή, οπωσδήποτε όµως δεν έγινε από κανένα συλλογικό όργανο. Βεβαίως ούτε από τον κ. Χρυσοσπάθη, πρώτο ΄Ελληνα καθηγητή Ορθοπαιδικής, ο οποίος απλώς το δέχθηκε. Εντούτοις, δεν συµφωνούσε µε την προέλευση από το “Ορθός” και “Πέδη”. Προτιµούσε το όνοµα “Ορθωτική”.

Φαίνεται λοιπόν ότι µέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα το όνοµα Ορθοπαιδική εγράφετο µε “αι”. Έτσι αναφέρεται στο λεξικό “Ιατρική” του υφηγητού της Ιατρικής του Πανεπιστηµίου Αθηνών Γ. Καρυοφύλλη (Β΄τόµος, σελίδα 370, έκδοση 1896) και επιβεβαιώνεται από τον καθηγητή Ι. Χρυσοσπάθη στο βιβλίο του “Ορθοπεδική” µε τη φράση: “δι΄ό και απεκάλεσεν ταύτην ο Andry «Ορθοπαιδική» εκ του “Ορθός” και “Παις”». Και συνεχίζει: «το όνοµα αυτό του ηµέτερου κλάδου διετηρήθη µέχρι των ηµερών ηµών (αρχές του 20ου αιώνα)”.

Ορθοπαιδική του κ. Χρυσοσπάθη

Η “αλλαγή”…

Είναι λοιπόν λίαν πιθανόν ότι ένας από τους ελάχιστους ΄Ελληνες Ορθοπαιδικούς, που σπούδαζαν τότε κυρίως στη Γαλλία, να µετέφεραν το όνοµα “Ορθοπεδική” στα ελληνικά µε “ε” από το Γαλλικό του Andry “Orthopedie” χωρίς να λάβουν υπόψη τους ότι το γαλλικό e, όπως αναφέρεται στο λεξικό του καθηγητού Γ. Μπαµπινιώτη (σελίδα 1728) αποδίδει το ελληνικό αι όπως pediatrique : παιδιατρική, pedagogie : παιδαγωγική, pederastie : παιδεραστία κ.ά. Και εκ των υστέρων ανεζήτησαν ρίζες στην ελληνική γλώσσα για να το στηρίξουν.

Είναι παράδοξο, εκείνοι που άλλαξαν την ονοµασία “Ορθοπαιδική” σε “Ορθοπεδική”, επειδή δεν τους ικανοποιούσε, να µη δηµιούργησαν ένα καινούργιο διαφορετικό όνοµα. Ένα πιο αντιπροσωπευτικό κατά τη γνώµη τους, αλλά να πήραν το ιστορικό όνοµα και να αλλοίωσαν την ετυµολογία του. Αφήνοντάς το μάλιστα φωνητικά ακριβώς το ίδιο.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 εκδηλώθηκε σε διεθνές επίπεδο µια τάση αλλαγής του ονόµατος “Ορθοπαιδική” σε “Ορθοχειρουργική” – “Orthosurgery”. Όπως κατά το “Neurosurgery” – “Νευροχειρουργική” ή “Bone Surgery” µε διάφορα επιχειρήµατα και δηµοσιεύσεις ( Kirkup 1991 & 1993). Η σκέψη µήπως γίνει εκµετάλλευση από τους κύκλους αυτούς του εξωτερικού, της αδικαιολόγητης αλλαγής του ονόµατος “Ορθοπαιδική” σε “Ορθοπεδική” στην Ελλάδα από το αρχικό του Andry έφερε στο προσκήνιο το ζήτηµα.

Η γενική συνέλευση της Πανελλήνιας Ορθοπαιδικής Εταιρείας (ΕΕΧΟΤ) µετά από εισήγηση πολλών καθηγητών Ορθοπαιδικής Ελληνικών Πανεπιστηµίων και ύστερα από πολλές συζητήσεις αφού ζήτησε τη γνώµη τριών καθηγητών γλωσσολογίας από τα Πανεπιστήµια Αθηνών και Θεσσαλονίκηςαποδέχθηκε το 1997 την επαναφορά του ονόµατος “Ορθοπαιδική” στις ιστορικές του ρίζες γράφοντάς το µε “αι”, όπως ακριβώς το σχηµάτισε το 1741 ο καθηγητής Nicolas Andry από τις ελληνικές λέξεις “Ορθόν Παιδίον”.

Συµπερασµατικά µπορεί να λεχθεί ότι το θέµα δεν είναι ποιο από τα δύο ονόµατα είναι ετυµολογικά σωστό ή ποιο καλύπτει περισσότερο το αντικείµενο της Ορθοπαιδικής σήµερα.

Και τα δύο ονόµατα είναι σωστά και τα δύο δεν καλύπτουν πλήρως όλο το φάσµα της Ορθοπαιδικής σήµερα

Το θέµα είναι καθαρά ιστορικό. Η απόφαση της Ελληνικής Εταιρείας Χειρουργικής Ορθοπαιδικής και Τραυµατολογίας να γράψει το όνοµα «Ορθοπαιδική» µε αι, δεν σηµαίνει αλλαγή ονόµατος. Σημαίνει επαναφορά του ονόµατος στις ιστορικές του ρίζες όπως το πρωτοσχηµάτισε ο καθηγητής N . Andry το 1741.

Θα ήταν τραγικό ένας καθηγητής από άλλη χώρα να δίνει πριν από 260 χρόνια ελληνικό όνοµα σε ένα καινούργιο κλάδο της ιατρικής τιµώντας την ελληνική γλώσσα ταν δεν υπήρχε ελληνικό κράτος, το όνοµα αυτό να γίνεται αποδεκτό από τις Ορθοπαιδικές Εταιρείες όλου σχεδόν του κόσµου και η Ελληνική Ορθοπαιδική Εταιρεία να απεµπολεί την τιµή αλλάζοντας µόνο αυτή το όνοµα.

Θεσσαλονίκη, Δεκέµβριος 2002

Παν. Π. Συµεωνίδης Καθηγητής

Πρόεδρος Κολεγίου Ελλήνων Ορθοπαιδικών Χειρουργών

Προτιμώ λοιπόν την έννοια Ορθοπαιδική ή Ορθοπαιδικός όπως και η συντριπτική πλειοψηφία των συναδέλφων μου και όχι το Ορθοπεδικός”

Τζατζαΐρης Κ. Θεμιστοκλής

Θεμιστοκλής Τζατζαΐρης
  • Θεμιστοκλής Τζατζαΐρης
  • Ορθοπαιδικός Χειρουργός Ενηλίκων και Παίδων
    Εξειδικευθείς στην Παιδοορθοπαιδική στο Royal London Hospital (UK)

Leave a Reply

Social Share Buttons and Icons powered by Ultimatelysocial
%d bloggers like this: