Πλατυποδία στα παιδιά: «Μύθοι και αλήθειες»

Όλοι μας, λίγο πολύ, έχουμε ακούσει την έννοια πλατυποδία είτε αυτό αφορά ένα φιλικό μας πρόσωπο, είτε το παιδί ενός γνωστού μας ή ακόμα και το ίδιο μας το παιδί. Στη σύγχρονη εποχή που ζούμε, ο «βομβαρδισμός» με πληροφορίες είναι δυστυχώς ή ευτυχώς αναπόφευκτος. Και λέω δυστυχώς, διότι η ανάγκη για «φιλτράρισμα» των πληροφοριών είναι αναγκαία όσο ποτέ. Για αυτό λοιπόν σήμερα θα ξεκαθαρίσουμε το τοπίο (θα προσπαθήσουμε τουλάχιστον) σχετικά με την πλατυποδία στην παιδική ηλικία.

         Πριν προχωρήσουμε στις λεπτομέρειες θεωρώ ότι είναι αναγκαίο να δώσουμε ένα ορισμό στο τι είναι η πλατυποδία. Με τον όρο πλατυποδία λοιπόν εννοούμε την εξάλειψη του ύψους της ποδικής καμάρας με αποτέλεσμα το έσω χείλος του ποδιού να έρχεται σε πλήρη επαφή με το έδαφος. Αποτελεί από τις συχνότερες αιτίες ανησυχίας των γονιών και προσέλευσής τους στον παιδοορθοπαιδικό.

Τύποι πλατυποδίας

  Έχοντας λοιπόν ορίσει το τι σημαίνει πλατυποδία ας κάνουμε διακριτό ότι υπάρχουν 2 βασικές κατηγορίες στα παιδιά:

  1. η εύκαμπτη πλατυποδία
  2. η δύσκαμπτη πλατυποδία

         Οι δύο αυτοί τύποι έχουν πολλές διαφορές τόσο στη συχνότητα εμφάνισής τους, στην κλινική εικόνα καθώς και στη θεραπεία. Έτσι λοιπόν η εύκαμπτη πλατυποδία αφορά τη συντριπτική πλειοψηφία των παιδιών (καθώς και των ενηλίκων), συνήθως δεν προκαλεί πόνο ή λειτουργικά προβλήματα και η θεραπεία της είναι απλούστατη. Αντιθέτως, η δύσκαμπτη μορφή της είναι πολύ πιο σπάνια, με διάφορους αιτιολογικούς παράγοντες (οι οποίοι και είναι δύσκολο να αναλυθούν σε ένα άρθρο) και με τον πόνο στην περιοχή του ποδιού να είναι το προέχον σύμπτωμα. Για αυτό ακριβώς το λόγο η δύσκαμπτη πλατυποδία θέλει διαφορετική προσέγγιση και θεραπεία σε σχέση με την κατά τ’άλλα «αθώα» εύκαμπτη πλατυποδία.

         Στο υπόλοιπο του άρθρου μας λοιπόν θα αναπτύξουμε, όσο πιο απλά γίνεται, όλες τις πτυχές της εύκαμπτης πλατυποδίας. Από την αιτία και τη συχνότητα εμφάνισης μέχρι τη συμπτωματολογία και θεραπεία της.

         Όταν το νέο μέλος της οικογένείας μας κάνει δειλά-δειλά τα πρώτα του βήματα, και σε συνδυασμό με τη (φυσιολογική) χαλαρότητα που έχουν οι σύνδεσμοί του, χρησιμοποιεί όλη την επιφάνεια του ποδιού του για να πετύχει στήριξη, με το μεγαλύτερο μέρος του βάρους του να περνά από την έσω επιφάνεια του ποδιού. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να περπατά με την κλασσική εικόνα της πλατυποδίας (επιστημονικά βλαισοπλατυποδία).

         Η συχνότητα εμφάνισης της εύκαμπτης πλατυποδίας ποικίλλει αναλόγως της ηλικιακής ομάδας που αναφερόμαστε. Πιο συγκεκριμένα, αν μελετήσουμε τη συχνότητα εμφάνισης στην ηλικία των 2-3 ετών τότε τα ποσοστά αγγίζουν το 90-97%. Όσο όμως προχωράμε σε ηλικία τόσο περισσότερο πέφτουν τα ποσοστά αυτά, με αποτέλεσμα στην ηλικία των 8-10 ετών η συχνότητα εμφάνισης να πέφτει κατακόρυφα στο 4-6%. Κοινώς, η πλειοψηφία των παιδιών που ξεκινάνε να περπατάνε έχουν πλατυποδία η οποία όμως με το πέρασμα του χρόνου εξαλείφεται, επαναφέροντας μια φυσιολογική ανατομία στο πόδι του παιδιού.

Ποια τα συμπτώματα;        

Τις περισσότερες φορές το παιδί δεν παραπονιέται καθώς δεν υπάρχει καμιά απολύτως συμπτωματολογία. Οι γονείς είναι αυτοί που παρατηρούν ότι τα παιδιά τους περπατάνε «περίεργα» συγκρινόμενα με άλλα συνομήλικα, έχουν συχνές πτώσεις (τι πιο φυσιολογικό για ένα κατά τ’άλλα υγιές παιδί) και τα παπούτσια τους φθείρονται έντονα μονόπλευρα (στην έσω επιφάνεια συγκεκριμένα). Δεν λείπουν βέβαια και περιπτώσεις στις οποίες το ίδιο το παιδί θα παραπονεθεί για «εύκολη» κούραση και πόνο (συνήθως μάλιστα και στα δύο πόδια).

         Ερχόμαστε λοιπόν στο κρίσιμο ερώτημα. Πως μπορώ γιατρέ να ξέρω αν το παιδί μου πονάει αλλά έχει εύκαμπτη πλατυποδία; Η απάντηση είναι απλή. Βάλτε το παιδί να περπατήσει ή να σταθεί στις μύτες των ποδιών του. Αν δείτε τη ποδική καμάρα (ναι, αυτή η καμάρα που φυσιολογικά υπάρχει στην έσω επιφάνεια του ποδιού) να σχηματίζεται, τότε πρόκειται για τον εύκαμπτο τύπο. Στις περιπτώσεις βέβαια που υπάρχει συμπτωματολογία (και ειδικότερα μετά την ηλικία των 4-5 ετών) γενικά συνίσταται η επίσκεψη στον εξειδικευμένο παιδοορθοπαιδικό για να αποκλειστούν άλλες λιγότερο «αθώες» αιτίες πλατυποδίας.

         Ας πάρουμε λοιπόν το καλό (και πιο σύνηθες) σενάριο ότι το κατά τ’άλλα υγιές 3-5 ετών παιδί σας δεν έχει συμπτώματα, όμως σαν γονιός παρατηρείτε ότι η ποδική καμάρα δεν υπάρχει. Λογικό είναι να ανησυχήσετε (άλλωστε για αυτό είστε εκεί…). Εντούτοις, διενεργώντας αυτήν τη μικρή δοκιμασία που προαναφέραμε βλέπετε ότι η ποδική καμάρα εμφανίζεται! Ποια είναι λοιπόν η αμέσως επόμενη ερώτηση λοιπόν που έρχεται στο νου σας; «Τι μπορώ να κάνω γιατρέ μου για να θεραπεύσω την πλατυποδία; Πότε και που να κάνω πελματογράφημα στο παιδί μου; Τι πάτους πρέπει να διαλέξω και από που θα προμηθευτώ τα ειδικά παπούτσια; Θα έχει για πάντα πρόβλημα το παιδί μου; Και τι θα γίνει όταν μεγαλώσει;»

         Καταρχάς, ηρεμία και ψυχραιμία. Μακάρι τα προβλήματα του παιδιού σας (και σας το εύχομαι) να είναι η πλατυποδία που πιθανόν έχει. Ας τα δούμε όμως ένα-ένα.

«Τι μπορώ να κάνω γιατρέ μου για να θεραπεύσω την πλατυποδία;»

         Συγγνώμη που θα είμαι τόσο λιτός και απέριττος όμως η απάντηση ευτυχώς είναι τόσο απλή. ΤΙΠΟΤΑ! Εφόσον έχετε ένα υγιέστατο παιδί το οποίο δεν σας παραπονέθηκε ποτέ για πόνο ή ενοχλήσεις απλά αφήστε το να συνεχίσει τη ζωή του. Στο 95% των περιπτώσεων στα αμέσως επόμενα χρόνια θα εμφανίσει ποδική καμάρα και όλα καλά. Εάν βέβαια υπάρχουν ενοχλήσεις ή άλλα συμπτώματα καλό θα ήταν να ζητήσετε τη γνώμη του παιδοορθοπαιδικού.

         Επειδή συχνά τίθεται το ερώτημα, τι ασκήσεις να κάνω για να βοηθήσω το παιδί μου(;), η απάντηση είναι να το αφήσετε να παίζει όσο περισσότερο γίνεται καθώς κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού οι ασκήσεις που κάνει «αυτοματοποιημένα» είναι πολύ περισσότερες και πιο αποτελεσματικές από οποιοδήποτε ασκησιολόγιο που θα του υποδείξετε και πιθανόν δεν θα ακολουθήσει. Παιχνίδι λοιπόν και πάλι παιχνίδι…

«Πότε και που να κάνω πελματογράφημα στο παιδί μου;»

         Το παιδί σας δεν χρειάζεται κανενός είδους πελματογράφημα. Να το αφήσετε να συνεχίσει τη ζωή του φυσιολογικά πρέπει και επί αμφιβολίας συμβουλευτείτε τον παιδοορθοπαιδικό. Αν ψάξετε στο διαδίκτυο βέβαια θα βρείτε μια πληθώρα διαφημίσεων οι οποίες θέλουν να σας πείσουν για τα θαύματα που κάνει το πελματογράφημα στη θεραπεία της πλατυποδίας. Κανείς δεν υποβιβάζει την αξία ενός πελματογραφήματος, όταν αυτό γίνει για το σωστό λόγο και ερμηνευτεί σωστά. Στην πλειονότητά τους οι εταιρίες που προσφέρουν (δωρεάν συνήθως) πελματογράφημα θα σας προσφέρουν και τους ανάλογους πάτους για να «σωθεί» το παιδί σας από την πλατυποδία. Όπως θα δείτε και παρακάτω όμως οι πάτοι, τις περισσότερες φορές δεν έχουν να προσφέρουν τίποτα απολύτως.

«Τι πάτους πρέπει να διαλέξω και από θα προμηθευτώ τα ειδικά παπούτσια;»

         Και πάλι η απάντηση είναι απλή. Στα παιδιά που δεν έχουν συμπτώματα δεν απαιτείται κανένας πάτος ή ειδικό παπούτσι. Θα δείτε εντούτοις στο διαδίκτυο πληθώρα άρθρων, γραμμένα από «ειδικούς» για το πόσο αναγκαία είναι η διενέργεια πελματογραφήματος καθώς και η αγορά ανατομικών πάτων για το παιδί σας. Συγγνώμη που θα σας το «χαλάσω» αλλά όλες οι έρευνες και η διεθνής βιβλιογραφία έχει ταχθεί ξεκάθαρα υπέρ της μη-χορήγησης πάτων ή ειδικών παπουτσιών στα παιδιά με εύκαμπτη πλατυποδία (τουλάχιστον στις περιπτώσεις που δεν υπάρχουν συμπτώματα).

Οι πάτοι, που κατά καιρούς μπορεί να συνταγογραφούνται από διάφορους ιατρούς και μη, δεν πρόκειται να δημιουργήσουν ποδική καμάρα σε ένα παιδί με ευλίγιστη πλατυποδία. Μπορεί κατά τη διάρκεια που φοριούνται να δίνουν την εντύπωση ότι διορθώνουν το πρόβλημα, στην πραγματικότητα όμως μόλις τα αφαιρέσουμε το πόδι επανέρχεται στην αρχική του κατάσταση. Τα περισσότερα παιδιά δεν αισθάνονται άνετα με τα υποστηρικτικά βοηθήματα στα παπούτσια τους και έτσι τα υποβάλουμε σε ένα «βασανιστήριο» χωρίς κανένα λόγο.

Δεν είναι λίγες οι φορές που παιδιά παραπέμπονται στον παιδοορθοπαιδικό διότι οι γονείς αποφάσισαν να αγοράσουν πάτους για να «θεραπεύσουν» την πλατυποδία και λίγο καιρό μετά την εφαρμογή τους ξεκίνησαν τα συμπτώματα. Φυσικά, στις περιπτώσεις που υπάρχουν ενοχλήσεις, αποτελούν μια επιλογή (η οποία όμως να διευκρινιστεί ότι έχει αρκετά χαμηλά ποσοστά επιτυχίας). Όπως και να έχει, επί αμφιβολίας, πάντα η εξέταση από έναν ειδικό αποτελεί το Α και το Ω για τη σωστή προσέγγιση του μικρού ασθενούς τόσο στη διάγνωση όσο και τη θεραπεία.

«Θα έχει για πάντα πρόβλημα το παιδί μου; Και τι θα γίνει όταν μεγαλώσει;»

         Όπως έχουμε ήδη αναλύσει, το 90-95% των περιπτώσεων της εύκαμπτης πλατυποδίας θα θεραπευτεί από μόνο του μέχρι την ηλικία των 8-10 ετών. Σε ένα πολύ μικρό ποσοστό η εύκαμπτη πλατυποδία θα παραμείνει και στην ενήλικη ζωή. Μην τρομάζετε. Δεν υπάρχει (αυτή τη στιγμή βέβαια που μιλάμε) τρόπος να την προλάβετε ή να τη θεραπεύσετε. Υπάρχουν πιθανόν αρκετοί γνωστοί στο φιλικό σας περιβάλλον οι οποίοι έχουν πλατυποδία. Η πλειοψηφία αυτών, εκτός από τα φθαρμένα στην έσω επιφάνεια παπούτσια, δεν έχουν κανένα σύμπτωμα. Είναι απόλυτα υγιείς και για να προλάβω την επόμενη ερώτηση, αθλούνται κανονικότατα. Δεν είναι άλλωστε λίγα τα παραδείγματα αθλητών με πλατυποδία όπως ο θρύλος του NBA Kobe Bryant και ο πολλές φορές ολυμπιονίκης μεγάλων αποστάσεων Said Aouita.

Take home message:

  • Η εύκαμπτη πλατυποδία αποτελεί φυσιολογική κατάσταση και απαντάται σε πάρα πολλά παιδιά και αρκετούς ενήλικες.
  • Η ποδική καμάρα στα περισσότερα παιδιά αρχίζει να αναπτύσσεται στην ηλικία των 3 ετών και ολοκληρώνεται περίπου στην ηλικία των 6 ετών. Σε μερικά παιδιά δεν αναπτύσσεται ποτέ.
  • Μην αγοράζετε μόνοι σας πάτους ή «ειδικά» παπούτσια, καθώς στην πλειονότητά τους δεν βοηθάνε.
  • Η δημιουργία και το ύψος της ποδικής καμάρας δεν επηρεάζεται από τη χρήση ειδικών παπουτσιών, πελμάτων, ναρθήκων ή ασκήσεων.
  • Σε περιπτώσεις πλατυποδίας που συνοδεύονται από ενοχλήσεις ή/και πόνο συμβουλευτείτε έναν εξειδικευμένο παιδοορθοπαιδικό ο οποίος θα σας κατευθύνει υπεύθυνα και θα δώσει λύση στο πρόβλημά του παιδιού σας.

Dr. Τζατζαΐρης K. Θεμιστοκλής MD,MSc,PhD

Ορθοπαιδικός Χειρουργός Ενηλίκων και Παίδων

Εξειδικευθείς στην Παιδοορθοπαιδική στο Royal London Hospital (UK)

Επιστημονικός Συνεργάτης Πανεπιστημιακής Ορθοπαιδικής Κλινικής ΠΓΝΑ

www.growingup.gr | www.tzatzairis.gr

Like/Follow us on Facebook | Follow us on Instagram

Θεμιστοκλής Τζατζαΐρης
  • Θεμιστοκλής Τζατζαΐρης
  • Ορθοπαιδικός Χειρουργός Ενηλίκων και Παίδων
    Εξειδικευθείς στην Παιδοορθοπαιδική στο Royal London Hospital (UK)

Leave a Reply

Social Share Buttons and Icons powered by Ultimatelysocial
%d bloggers like this: